Indonesie : Tempels en paleizen Java Indonesie

De boeddhistische tempel is gebouwd op en over een berg in de vorm van een terrasvormige afgeplatte piramide. De negen verdiepingen waaruit de Borobudur is opgebouwd, vormen een gids naar de boeddhistische verlichting voor priesters en pelgrims. Op de eerste vier verdiepingen met rechthoekige terrassen zijn ruim 1500 reliëfs te zien waarin het leven van Boeddha wordt afgebeeld. Op de drie hoger gelegen cirkelvormige terrassen zijn meer dan 400 stoepa's te vinden met in elk daarvan een Boeddhabeeld.

Drie niveaus

De Borobudur is niet alleen het hoogste symbool van het boeddhisme, maar verbeeldt ook het totale universum. Het staat symbool voor de drie niveaus van de microcosmos: in het eerste niveau zie je de wereld van het menselijke verlangen dat wordt beïnvloed door negatieve impulsen. In het middelste niveau is de mens in controle over zijn negatieve impulsen en gebruikt hij zijn positieve impulsen. En in het laatste niveau is de mens niet langer beperkt door fysieke en materiële verlangen en kan hij onbelemmerd naar het Nirwana.

Spiritueel centrum

De Borobudur is waarschijnlijk gebouwd rond het einde van de zevende na Christus, onder leiding van de Sailendra-dynastie. Deze machthebbers beschouwden het boeddhisme om de eigen positie te versterken. Naar schatting hebben zo'n 46 duizend steenhouwers, beeldhouwers, metselaars en dragers bijgedragen aan deze klus. Ongeveer anderhalve eeuw was de Borobudur het spirituele centrum van het boeddhisme in Java.

Herontdekking

Door een uitbarsting van de vulkaan Merapi werd de Borobudur bedolven onder een grote stoflaag. Het complex werd vergeten. Pas in de achttiende eeuw werd het complex herontdekt door Sir Thomas Raffles, een Engelse machthebber over Java tijdens het Britse Tussenbewind in Nederlands-Indië (1811-1815). In 1907 en 1914 werden er pogingen gedaan om de Borobudur te restaureren maar door een gebrek aan financieen werden deze pogingen gestaakt.

Na de schade van twee lichte aardbevingen in 1961 zag men in dat de plannen om de Borobudur te restaureren professioneel moesten worden aangepakt. Anders zou dit unieke monument voor altijd verloren zijn. In 1975 begon men met technische steun van Nederland, Frankrijk en de UNESCO met het restauratie van de Borobudur. In 1983 werd de machtige tempel weer opengesteld voor het publiek. Sindsdien staat het op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

Prambanan (Lorojonggrang)

Het Prambanan tempelcomplex in Centraal-Java is de grootste hindoetempel in Indonesië. Het complex ligt 17 kilometer ten oosten van Yogyakarta in de vlakte van Prambanan. Van de oorspronkelijk 244 tempels zijn er tot op heden slechts drie tempels gerestaureerd. Van de overige tempels liggen de meeste nog in puin, maar het complex is zeker de moeite waard.

De tempels

De tempels zijn gebouwd op het hoogstgelegen plateau om de goden en de vorsten te vereren. De zes belangrijkste tempels op dit plateau staan in twee rijen tegenover elkaar. De drie grootste tempels zijn gewijd aan de drie belangrijkste hindoegoden Shiva, Vishnu en Brahma. De tempel van Shiva (47 m) staat in het midden, de tempel van Vishnu staat gericht naar het noorden en de tempel van Brahma naar het zuiden. Tegenover deze drie tempels staat weer een rij van drie kleinere tempels ter ere van de drie huisdieren van deze goden. Nandi de stier voor Shiva, Garuda de adelaar voor Vishnu en Angsa de zwaan voor Brahma.

Op een lager gelegen plateau staan 224 kleinere tempels waarvan slechts een aantal nog kan worden gerestaureerd. Op de tempel van Shiva is het hindoe-boeddhistische epos de Ramayana in reliëfs afgebeeld. Het epos vertelt het verhaal over de vrouw van prins Rama, Sita. Zij werd ontvoerd door een ogerkoning. Prins Rama die wordt bijgestaan door de apenkoning Hanuman en diens apenleger vallen de ogerkoning aan om Sita te redden.

De tempels van Brahma en Vishnu zijn een stuk kleiner in vergelijking met de tempel van Shiva. De reliefs die het Ramayana-epos uitbeelden op de tempel van Shiva worden vervolgd op de tempel van Vishnu en eindigen op de tempel van Brahma.

Legende van de tempel van Shiva

De tempel van Shiva wordt door een legende ook Roro Jonggrang genoemd. Roro Jonggrang was een prinses die werd begeerd door een magische prins. Zij gaf hem de opdracht om in een nacht duizend tempels te bouwen. Toen het er naar uit zag dat de prins het klusje zou klaren probeerde de prinses door middel van een list de prins alsnog te laten falen. Hij kwam daar achter en veranderde Roro Jonggrang in een stenen beeld. In de tempel van Shiva staat een beeld van de prinses.

De ontdekking

Het Prambanan tempelcomplex werd gebouwd rond 850 na Christus door Rakai Pikatan, koning van de tweede dynastie van Mataram. Het tempelcomplex is in de dertiende eeuw verlaten en raakte beschadigd door een aardbeving in de zestiende eeuw. Toen werden de gebouwen onder een dikke aslaag bedekt. In 1733 waren de gebouwen begroeid met aarde en planten, totdat de tempel van Shiva in 1811 ontdekt werd door de Britse onderzoeker Colin Mackenzie.

In 1855 begon men op grote schaal de gebouwen schoon te maken en in 1919 startte het conserveren. Hendrik Pieter Berlage maakte in 1923 een rapport ter bestudering van de Hindoe-Javaanse tempelbouw. Op basis van dit rapport begonnen in 1930 de restauratiewerkzaamheden waar men tot op heden nog steeds mee bezig is. Bij de aardbeving op Java, in 2006, is de tempel helaas weer ernstig beschadigd. Om veiligheidsredenen is het gebouw gedeeltelijk afgesloten en mag er niet meer tussen de tempels door gelopen worden.

Keraton Yogyakarta

In het centrum van Yogyakarta ligt het Keraton (paleis) dat stamt uit 1755. Sultan Hamengkubuwono I is de ontwerper van het keraton en tegelijkertijd de stichter van het koninkrijk Ngayogyakarta Hadiningrat.

De locatie was van strategisch belang. Zo is het keraton gelegen tussen twee rivieren: de Code in het oosten en en de Winongo in het westen. Water is makkelijk voorhanden en tegelijkertijd is er toch geen overstromingsgevaar. Het gebouw heeft een paar gedeelten die Europese stijlen laten zien, maar het grootste deel van het gebouw is een mooi voorbeeld van Javaanse paleisarchitectuur.

Centrum van het universum

Het paleis is 14.000 m2 en heeft een diepe filosofische betekenis wat tot uiting komt in de gebouwen, de houtsnijwerken, de bomen en de locatie. De Javanen beschouwen het Keraton en de omliggende gebied als het centrum van het universum. Er is een harmonische opbouw van de verschillende elementen die het evenwicht van het universum symboliseren.

In het Keraton is een museum aanwezig dat is opgedragen aan wijlen Sultan Hamengkubuwono IX, de vader van de huidige Sultan Hamengkubuwono X. De vorige sultan was een bekend politiek figuur en leider in Indonesië. Ten tijde van de onafhankelijkheidsstrijd (1946 – 1950) steunde hij de voorvechters van de Indonesische republiek wat hem zeer gerespecteerd maakte onder de Indonesiërs. Hamengkubuwono IX was ook de eerste sultan die het Keraton openstelde voor publiek.

Sam Poo Kong tempel / Gudung Batu Semarang

De bekendste bezienswaardigheid van Semarang vind je een kilometer ten zuidwesten van de stad. De Gudung Batu tempel is gebouwd op de plaats waar de Ming-admiraal Zheng He in 1406 aan wal is gegaan. Zhenghe was moslim en dat is mogelijk de reden geweest dat zowel de confuciaanse Chinezen als ook de Javaanse moslims hem als een heilige beschouwen. Het aantal legendes dat rondom zijn persoon ontstonden, werd zo groot dat men hem de God van de Mensen ging noemen, Sam Po Kong.

De tempel bestaat uit een aantal altaren die liggen aan de voet van een heuvel. De altaren liggen rondom een grot waarin je een geheim altaar van Sam Poo kunt vinden. Als je de grot binnentreedt, kun je admiraal Zhenghe aan boord van zijn schip met een aantal soldaten van de Mingdynastie in steen uitgehouwen zien.

In de grot zijn er verschillende altaren te vinden die elk zijn neergezet om een aantal verschillende goden te eren. Jaarlijks vindt er een ceremonie plaats om Sam Poo te eren. Vanuit heel Java komen dan mensen om offers te brengen en wierook te branden. De tempel is ook regelmatig het toneel van boeddhistische ceremonies.

Kraton Hadiningrat

Het kraton (paleis) van Solo of Surakarta is sinds 1745 de woning van de sultan van Surakarta. Het bouwwerk ligt aan de oever van de Solo, de langste rivier van Java. Net als het kraton van Yogyakarta werd het kraton van Solo beschouwd als het centrum van de kosmos.

Je kunt als normale bezoeker het kraton niet betreden via de noordelijke poort. Deze wordt namelijk alleen geopend bij speciale gelegenheden. Bezoekers kunnen wel via de oostelijke poort naar binnen. Tegen een kleine vergoeding kun je een tour krijgen in een gedeelte van het kraton. Hier bevindt zich een museum. In 1985 is het kraton grotendeels afgebrand doordat de brandweerlieden niet door de heilige hoofdpoort mochten. Hieruit blijkt duidelijk hoe belangrijk bepaalde waarden en tradities nog altijd zijn.

Gedung Songo Semarang

De Gedung Songo behoren tot de oudste tempels van Java. Ze stammen uit de periode tussen 730 en 780 na Christus. Je vindt ze verspreid over zes heuvels aan de zuidelijke helling van Gunung Ungaran, ongeveer vijftig kilometer ten oosten van het Diengplateau. De Gedung Songo zou het eerste prototype van de Javaanse tempel worden: een centrale kubusvormige constructie met daarin een altaar dat op een hoger voetstuk is geplaatst. Deze werd voorzien van een groot dak dat trapsgewijs naar beneden loopt om de grootsheid te benadrukken.

De belangrijkste tempel is gebouwd ter ere van Shiva. De wijze waarop hindoegoden in het bouwwerk zijn geplaatst, zou vele malen navolging vinden in andere bouwwerken van de klassieke periode in Centraal-Java. Ganesha werd geplaatst tegen de achterste wal net boven de ingang, Durga werd geplaatst aan de noordelijke wal en Agastya aan de zuidelijke wal. De prachtige groene omgevingen in combinatie met het tempelcomplex staan zorgt voor een van de meest indrukwekkende zonsopgangen van Java.