Indonesie : Cultuur van Lombok Indonesie

Volkeren

In het verleden hebben de Sasak en de Balinezen lange tijd gestreden om de macht op Lombok. Tegenwoordig zijn het de twee grootste etnische groepen van het eiland.

Sasak

De grootste etnische groep van Lombok is de Sasak. Ze vormen ongeveer tachtig procent van de bevolking. Het merendeel van de Sasak is moslim. Ze zijn onder te verdelen in drie groepen, de Wektu-Telu, de Wektu-Lima en de Sasak Bodah.

De Wektu-Telu zijn bergbewoners, ze hebben zich in het verleden bekeerd tot de islam. Maar hun animistische gebruiken hebben ze niet in de steek gelaten. Naast het animisme worden hindoeistische elementen ook gecombineerd met de islam. Respect voor de natuur en de voorouders staan centraal. De Wektu-Telu erkennen de vijf moslimplichten maar ze leven ze niet strikt na.De regering accepteert de Wektu-Telu niet als officiele godsdienst.

De Wektu-Lima hangen een orthodoxe vorm van de islam aan. Ze bewonen het laagland en de kuststreken en zijn strenge moslims. De aanhangers van de Wektu-Lima zijn het oneens over de manier waarop de Wektu-Telu het islamgeloof vorm geven.

De laatste en kleinste groep Sasak zijn de Sasak Bodha. Het woord bodha is een verbastering van het Maleisische woord bodoh dat dom of onwetend betekent. Jonge mannen op Oost-Java die nog niet zijn besneden en dus nog niet volledig moslim zijn worden ook bodoh genoemd.

De Sasak Bodha geloven niet in de islam. Ze leven volgens de normen en waarden van hun volksgeloof en laten geen islamitische invloeden toe. Elementen uit het hindoeisme zijn wel terug te vinden in hun geloof. Onder invloed van de regering, die slechts vijf hoofdreligies accepteert, hebben de Sasak Bodha zich aangesloten bij het hindoeisme. Het oude geloof, waarbij de verering van de Gunung Rinjani van belang is, wordt echter nog steeds aangehangen.

De Sasak Bodha wonen voornamelijk in het westen van Lombok, de Wektu-Telu in het zuiden en de Wektu-Lima vind je overal op het eiland.               

Balinezen

De Balinezen leven tegenwoordig voornamelijk in het westen van Lombok. Zij vormen ongeveer tien procent van de bevolking. Zij delen dezelfde cultuur als de Balinezen op Bali. Het merendeel is Hindoe. Het hindoeisme van de Balinezen is echter niet te vergelijken het geloof in India.

In het verleden hebben de Balinezen de waarden aangepast aan hun traditionele animistische waarden. Van het hindoeisme zijn vooral de rituelen en de dramatische kunsten overgenomen. De nadruk ligt minder op de mystieke en filosofische aspecten van het geloof.

Religie speelt een grote rol in alle facetten van het leven. De Balinees gebonden vanaf de geboorte tot de dood verbonden aan allerlei rituelen en ceremonies  Zijn rol in de gemeenschap speelt daarbij ook een grote rol. De Balinezen leven in een sterk collectieve gemeenschap.

Overige volkeren

Naast de Sasak en Balinezen wonen er op Lombok ook nog grote groepen christelijke Chinezen en Arabieren. Zij vormen ongeveer tien procent van de bevolking.

Bezienswaardigheden
 
Nusa Tenggara Barat Staatsmuseum

In het Nusa Tenggara Barat staatsmuseum kun je meer te weten komen over de geologie, geschiedenis en cultuur van Lombok en Sumbawa. In het museum vind je interessante collecties van wapens, decoratieve kunst en gebruiksvoorwerpen. Het museum vind je aan de Jalan Panji Tilar in Ampenan. 

Pura Lingsar

De Pura Lingsar is de heiligste tempel van Lombok en de enige tempel waar zowel moslims en hindoes komen. Het bouwwerk dateert uit 1714 toen het werd gebouwd in opdracht van koning Anak Agung van Karangasem. In 1878 is de tempel herbouwd als symbool van harmonie tussen de Sasak moslims en de Balinese hindoes.

De tempel is verdeeld in twee aparte gedeeltes die beiden naar het westen zijn gericht. Het gedeelte voor de wektu-telu vind je in het voorste gedeelte, de Balinese tempel voor de hindoes ligt op het hoogste gedeelte. Aangezien de wektu-telu hun animistische gebruiken niet hebben losgelaten, zijn er ook animistische elementen in de de tempel terug te vinden.

In de wektu-telu tempel bevindt zich een bassin met grote vissen waaraan eieren worden geofferd. De Pura Lingsar ligt in Centraal-Lombok.    

Pura Meru / Taman Mayura

De Pura Meru is een van de oudste hindoeistische tempels op Lombok en stamt uit 1720. Het is gebouwd tijdens de heerschappij van koning Anak Agung Made Karang. De Pura Meru is de grootste tempel van het eiland en gebouwd ter ere van de drieeenheid Brahma, Vishnu en Shiva.

De drie grote torens van het complex zouden ook de bergen Rinjani, Bromo en Agung moeten symboliseren. De Pura Meru wordt veel gebruikt bij festivals en speciale ceremonies. Je vindt het heiligdom in Cakranegara.   

Oudste Moskee Lombok

De oudste moskee van Lombok is meer dan 300 jaar oud. De tempel ligt in het traditionele Sasakdorp Segenter in het noorden van het eiland. Segenter is waarschijnlijk de plaats waar de Wektu Telu religie oorspronkelijk vandaan komt. De Wektu-Telu domineren nog altijd de regio, dit tot ergernis van de meer orthodoxe moslims die voor een bezoek aan hun heiligste moskee naar een gebied moeten waar animistische gebruiken nog altijd worden gehanteerd.

Kunstvormen

Keramiek

Keramiek is een van de oudste ambachtstradities van Indonesie. Oorspronkelijk was het maken van potten in Lombok noodzakelijk. Huishoudelijke goederen als rijst, water, zout en specerijen konden werden daarin bewaard. Deze ambachtskunst is ontstaan in de dorpen Penujak, Banyumulek en Masbagik. Elk dorp heeft in de loop der tijd zijn eigen stijl en productiemethode weten te ontwikkelen. De potten worden nu wereldwijd verkocht. Het vervaardigen van een enkele pot is een lang en ingewikkeld proces. Die je nog steeds in de oorspronkelijke dorpen kunt bekijken.   

Weefkunst

In Lombok heeft de traditionele weefkunst zich tot een hoog niveau weten te ontwikkelen. Met name de dorpen Sukarara en Pringgasela blinken uit. Meisjes worden in deze dorpen vanaf hun tiende levensjaar onderwezen in de weefkunst. Daarbij is het van belang dat alleen natuurlijke planten en primitieve middelen worden gebruikt. Songket is een van de meest gecompliceerde vormen. Vrouwen leren het van generatie op generatie. Een andere vorm is de ikat die veelal door mannen wordt gehanteerd.   

Dans

Dans is op Lombok nauw verbonden met de culturele identiteit van het eiland. Een aantal danssoorten heeft een religieuze betekenis. Het is beeinvloed door het animisme, het hindoeisme en de islam. In vergelijking met de Balinese dansen maken ze waarschijnlijk iets minder indruk, maar vanuit een cultureel standpunt blijven de dansen zeer interessant.

De Cupak Gerantang en de Kayak Sando uit Centraal- en Oost-Lombok zijn populaire vormen. De dansen gaan over een romantische held. Ze worden met name bij vieringen en festivals uitgevoerd. Een andere danssoort uit dezelfde streek is de Oncer, een oorlogsdans. De Oncer wordt uitgevoerd door mannen die niet alleen energiek bewegen maar tegelijkertijd instrumenten bespelen. De Gandrung is een dans voor verliefde stelletjes. De Rudat is beinvloed door de islamitische en de Sasakcultuur. Deze dans wordt alleen uitgevoerd door mannen.