Indonesie : Banda Aceh Sumatra Indonesie

Geschiedenis

Tegen het einde van de dertiende eeuw was Kotaraja, het huidige Banda Aceh, een van de eerste Sumatraanse koninkrijken langs de noordkust die zich zouden bekeren tot de islam. In de vroege zeventiende eeuw floreerde Kotaradja als de belangrijkste haven van het koninkrijk Aceh. In dit gouden tijdperk zou Aceh onder Sultan Iskandar Muda (1604-1637) een van de grootste handelscentra van Azie worden.

De haven Kotaraja werd bezocht door handelaren uit alle streken, er werden meer dan twaalf talen gesproken. Het grondgebied van Aceh werd uitgebreid met delen van het Maleisische schiereiland en Oost-Sumatra.

Batavia beschouwde de onafhankelijkheid van Aceh als een bedreiging en verklaarde haar daarom de oorlog in 1873. De Aceh-oorlog zou in de eerste tien jaar niet de gewenste onderwerping van Aceh opleveren.

Ondanks het grote aantal slachtoffers aan beide zijden waren alleen Kotaraja en de haven van Olehleh in handen van de Nederlanders. De oorlog zou voortduren tot 1942, toen de Japanners Aceh bezetten. Aanvankelijk werd de komst van de Japanners verwelkomd maar dit veranderde toen bleek dat de nieuwe bezetters niet veel andere bedoelingen hadden dan de Nederlanders.

Na de Tweede Wereldoorlog wordt Aceh samengevoegd met Noord-Sumatra. Het besluit viel niet in goede aarde. De strenge moslims moesten samengaan met de christelijke Bataks. De leider van de Islamitische Partij, Daud Beureueh, verklaarde daarop de oorlog aan de centrale regering in Jakarta. Hij verklaarde de onafhankelijke Islamitische Republiek Aceh.

De gewapende strijd die daarop volgde, duurde tot 1961. Aceh kreeg een speciale status en een bepaalde mate van autonomie op het gebied van religie, rechten en onderwijs. De wapenstilstand van 1961 zou echter van tijdelijke aard zijn. Vanaf 1976 leeft de onafhankelijkheidsbeweging weer op. In 1991 en 1992 vallen er zo'n tweeduizend doden bij een strijd tussen de rebellen en het leger. Het conflict is nog steeds niet beslecht.

Musea

Banda Aceh heeft twee interessante musea. Het Staatsmuseum en het Cut Nyak Dien museum. Het Staatsmuseum van Aceh is gevestigd in een aantal gebouwen. Het belangrijkste gebouw is de Runiah Aceh, een traditioneel huis dat in 1914 in Semarang is gebouwd. Het is in 1915 naar Banda Aceh verplaatst. Het houten huis is bewerkt en beschilderd in de kleuren van Aceh; rood, wit, groen en zwart.

In de nieuwere gebouwen kun je ornamenten, kostuums, wapens, gouden juwelen en gebruiksvoorwerpen uit Aceh bekijken. In de buurt van het museum liggen de graven van sultans van Aceh. Ook het graf van de grote sultan Iskandar Muda vind je daar. In de uitzichttoren die je voor het museum vindt zit een grote bel, de Cakra Donya. De bel is in 1414 door de Chinese keizer aan de sultan van Aceh. Het museum ligt vlakbij het huis van de gouverneur van Aceh.

Museum Cut Nyak Dien is een replica van het huis van een van de vrouwelijke helden uit de Aceh-oorlog, Cut Nyak Dien. Het huis was platgebrand door de Nederlanders maar is herbouwd nadat Indonesie de onafhankelijkheid bereikte. Dien heeft 25 jaar lang in de jungle tegen de Nederlanders gevochten. Ze was de echtgenote van een andere verzetsheld Teuku Umar.

Dien stierf in ballingschap in 1908. Het duurde tot 1960 voordat duidelijk was waar haar lichaam begraven was. In dat jaar verklaarde president Sukarno Cut Nyak Dien postuum tot nationale heldin. In het museum zijn bezittingen en antiquiteiten van Dien te zien. Het museum ligt in Lam Pisang, ongeveer zes kilometer van Banda Aceh.

Bezienswaardigheden

R.I.001 Monument

Het R.I.001 Monument is een dankbetuiging aan de bevolking van Aceh, die een belangrijke rol hebben gespeeld in de onafhankelijkheidsstrijd. Ten tijde van de strijd kon dankzij het geld van de bevolking een Douglas DC3-vliegtuig worden gekocht. Zo konden de politieke leiders van Indonesie tussen Java en Sumatra reizen. 

Doordat de Nederlandse blokkade kon worden omzeild werd het vliegtuig ook gebruikt voor wapentransport. Na de onafhankelijkheid is het vliegtuig veranderd in het R.I.001 Monument. Het vliegtuig kun je vinden in een veld niet ver van het centrum van Banda Aceh.    

Baiturrahman Moskee

Banda Aceh op Sumatra is een van de meest religieuze steden van Indonesië. Het is dan ook niet vreemd dat hier een van de mooiste moskeen van het land staat: Masjid Raya Baiturrahman.

De moskee staat in het centrum van de stad en is symbolisch voor de cultuur en geschiedenis van Aceh. Het gebouw is een geschenk van de Nederlanders geweest. Aan het begin van de dertigjarige oorlog in Aceh verwoestten zij de oorspronkelijke moskee, waarvan de bouw vlak daarvoor was afgerond. De moskee, die in 1881 aan de Aceh werd geschonken, was een verwoedde poging van de Nederlanders om de opstand van de bevolking te beëindigen.

De architect heeft in het ontwerp de koloniale stijl gecombineerd met Indiase Mogoel invloeden. De omranding van zwart ijzerhout contrasteert met de witte muren van de moskee. Tijdens de twintigste eeuw zijn er verschillende elementen bijgebouwd, onder meer twee minaretten en vier koepels. 

Van binnen is de moskee voorzien van gedecoreerde wanden en pilaren, marmeren vloeren en kroonluchters met ornamenten. Buiten gebedstijden is de moskee toegankelijk voor bezoekers. Houd er wel rekening mee dat je je aan de traditionele kledingvoorschriften houdt: gesloten nette kleding. Vrouwen moeten bovendien een hoofddoek dragen. 

Taman Sari Gunongan

In het Taman Sari park staan twee belangrijke gebouwen. Het ene gebouw is de Gunongan dat sultan Iskandar Muda in de vroege achttiende eeuw heeft laten bouwen op verzoek van zijn Maleisische vrouw Putri Pahang. Het gebouw moest lijken op een berg in Maleisie. Zijn vrouw  had heimwee naar dat land. Ondanks dat het bouwwerk tijdens de moslimperiode van Aceh is gebouwd zijn er hindoeistische invloeden in terug te zien. De Gunongan, dat aan de rivier de Krueng Daroy ligt, werd gebruikt voor recreatieve doeleinden.

Het andere gebouw, de Kandang Gunongan, is het graf van sultan Iskandar Thani. De rustplaats is gebouwd in opdracht van zijn vrouw Sri Ratu Safiatuddin, de dochter van sultan Iskandar Muda. Sultan Iskandar Muda gaf zijn dochter aan Iskandar Thani en liet hem het sultanaat na. Taman Sari kun je vinden in het centrum van Banda Aceh.     

Pendopo

Pendopo is de voormalige residentie van de Nederlandse gouverneur in Aceh. Het gebouw stamt uit 1880. Het pand is gebouwd op de plek waar oorspronkelijk het keraton (paleis) van de sultan van Aceh stond. Het koloniale bouwwerk ligt op loopafstand van de Baiturrahman Moskee. Het gebouw wordt nu bewoond door de gouverneur van Aceh. Het is niet toegankelijk voor bezoekers. 

Graf Teungku Syiah Kuala

Aan de Krueng Aceh rivier in de buurt van het centrum van Banda Aceh ligt het graf van Syiah Kuala (1620-1693). Syiah kuala was mogelijk de grootste islamgeleerde van Aceh. Nadat hij vijftien jaar de islam bestudeerde in Mekka wijdde hij een groot deel van zijn leven aan de wetenschap en de samenleving. Hij heeft veel boeken geschreven over de islam, sociale studies en wetenschap. Daarnaast gaf hij les aan studenten uit alle hoeken van de archipel. Tijdens de periode van het moslimkoninkrijk Aceh was hij de autoriteit op godsdienstig gebied. De religieuze wetten die hij in de zestiende eeuw verordende zijn voor een groot deel nog altijd van kracht.  

Kerkhof Peucut

In het centrum van Banda Aceh ligt een kerkhof van 30.000 vierkante meter. In het kerkhof dat in 1880 geopend werd, liggen 2.200 Nederlandse soldaten van het KNIL-leger begraven die gesneuveld zijn tijdens de Aceh-oorlog (1873-1927). De namen en plaatsen van overlijden kun je terugvinden bij het toegangshek. In tegenstelling tot de vrouwen van Aceh, vochten er tijdens de oorlog geen Nederlandse vrouwen mee, vandaar dat er ook geen enkele vrouw hier ligt begraven. Het enige graf dat niet van een Nederlander is is het graf van prins Phoe Teu Coet, de enige zoon van sultan Iskandar Muda.

Stranden en Pulau Weh eiland

Banda Aceh is geen toeristentrekpleister, maar het heeft wel veel prachtige witte stranden met helder water. De zonsondergang bekijken is vanaf alle stranden een genot. Het populairst zijn de stranden van Ujong Batee, Lampu'uk en Lho'nga. Bij Lampu'uk kun je goede bungalows huren tegen lage prijzen. De stranden liggen ongeveer zestien kilometer van Banda Aceh en kun je bereiken per bemo (labi-labi).

Als je bereid bent wat verder te reizen dan kun je naar Pulau Weh. Het eiland ligt dat ongeveer 60 kilometer ten noordwesten van van Banda Aceh. Het eilandje heeft een stadje genaamd Sabang. De meeste bezoekers verblijven in het dorp Ibioh of bij de Gapangbaai.

De voornaamste redenen om naar Pulau Weh te komen zijn de stranden van Gapang, Windlong en Ibioh. Het populairste strand is Ibioh. Het ligt maar een paar honderd meter verwijderd van de zeetuinen van het eiland Rubiah. De plek om de meest uiteenlopende tropische vissen te bereiken. Behalve Rubiah zijn er nog een aantal andere goede duikspots.

Eten

Veel van de restaurants liggen in het noorden van de stad. Je kunt er natuurlijk terecht voor de Padangmaaltijden en andere Aziatische gerechten. Er zijn ook een aantal gelegenheden waar ze westerse gerechten serveren. In het centrum is er een avondmarkt, de pasar malam, waar tientallen voedselstalletjes staan met de meest uiteenlopende gerechten.