Indonesie : Makassar Sulawesi

Geschiedenis

Makassar was in de zestiende eeuw de belangrijkste zeehaven en politieke macht van Sulawesi. De havenstad dankte deze positie aan de groeiende macht van de koninkrijken Gowa en Tallo, en de maritieme krachten van de Bajau, de zeenomaden. Rond 1550 vestigen Maleise handelaren zich in de stad. Ongeveer twintig jaar later werd de eerste moskee gebouwd.

Makassar zou tussen 1600 en 1630 in korte tijd uitgroeien tot een van de belangrijkste handelscentra van Zuidoost-Azie. De Nederlanders beschouwden Gowa als een bedreiging voor hun plannen de specerijenhandel te monopoliseren. Door samen te werken met de Buginezen wisten ze in 1667 Makassar te dwingen het fort Ujung Pandang in Makassar op te geven. Ze verjoegen de andere Europeanen uit het gebied. De Nederlanders doopten het fort vervolgens om tot Fort Rotterdam.

De macht van het koninkrijk Gowa was gebroken en Makassar verloor daarmee zijn politieke macht in Zuid-Sulawesi. Nederland kon zo het scheepvaartverkeer tussen het westen en oosten van de archipel grotendeels controleren. Het karakter van de stad veranderde van regionaal handelscentrum naar een Nederlands fort waar slaven werden verhandeld. Vanaf het einde van de zeventiende eeuw keren de Maleiers, Buginezen, Arabieren en later ook de Chinezen terug om buiten de muren van het fort handel te drijven.

Tijdens de negentiende eeuw weet Makassar haar originele rol als handelscentrum voor Oost-Indonesie weer terug te winnen. De stad zou weer groeien en het aantal inwoners zou sindsdien alleen maar toenemen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de stad bezet door Japan. Nadat Indonesie de onafhankelijkheid had bereikt zou Makassar verder groeien ten koste van veel oude gedeelten van de stad. In 1971 werd de naam van de stad veranderd in ujung Pandang. In de late jaren negentig kreeg de stad zijn originele naam weer terug.

Musea

Museum La Galigo I

In het Fort Rotterdam in het westen van Makassar staan aan de zuidkant een lange reeks koloniale gebouwen. In een van deze gebouwen is het Museum La Galigo I gevestigd. Vroeger lag in het gebouw de handelswaar uit Oost-Indonesie opgeslagen. Tegenwoordig worden er een aantal prehistorische vondsten, keramiek, muziekinstrumenten, kledingstukken en schaalmodellen van traditionele huizen en boten tentoongesteld.

Museum La Galigo II

In het oudste gebouw van Fort Rotterdam in het westen van Makassar is het Museum La Galigo II gevestigd. In het 'Speelman's huis' dat stamt uit 1668 heeft admiraal Cornelis Speelman zelf nooit gewoond. Het was wel tothalverwege de negentiende eeuw het huis van de gouverneur van Celebes. In het museum kun je een verzameling van wapens, pentekeningen, munten, postzegels, schelpen, textiel en gebruiksvoorwerpen bekijken.

Balailompoa Museum

Het Balailompoamuseum was voorheen de zetel van de vorsten van Gowa. Het is een houten paleis dat ongeveer elf kilometer van Makassar ligt. In het museum zijn achter glazen vitrines koninklijke wapens en kostuums te zien.

Bezienswaardigheden

Fort Rotterdam

In het westen van Makassar staan nog altijd de massieve muren van het voormalige Nederlandse Fort Rotterdam. De muren beschermen een aantal mooie gebouwen die dateren uit de zeventiende en achttiende eeuw. Het fort heette oorspronkelijk Ujung Padang en was eigendom van de vorst van Gowa. Na het Verdrag van Bungaya in 1667 werd de vorst gedwongen het fort af te staan. Het fort werd daarmee het hoofdkwartier van de Nederlanders in Zuid-Sulawesi en de Nederlandse bevelhebber admiraal Cornelis Speelman veranderde de naam van het fort in Fort Rotterdam.

Er werden een aantal gebouwen in de Nederlandse stijl in het fort gebouwd, waaronder een kerk op de binnenplaats. In 1937 verloor het fort zijn defensieve functie en kregen de gebouwen andere bestemmingen. In 1970 begon de renovatie van het fort. Je hebt nu een getrouwer beeld hebt van hoe het er in de zeventiende eeuw allemaal uitzag. In het fort staan tegenwoordig twee musea.

Het museum La Galigo II is gevestigd in het oudste gebouw van het fort, 'Speelman's huis',  dat stamt uit 1686. Het museum La Galigo I is gevestigd in de lange reeks gebouwen aan de zuidkant van het fort. Voor het fort staat een ruiterstandbeeld van Hasanuddin, de vorst van Gowa, die het fort in 1667 van de Nederlanders verloor. Zijn hardnekkige strijd tegen de V.O.C. heeft hem een plaats opgeleverd tussen de andere nationale helden van Indonesie. De achttiende eeuwse kapel wordt tegenwoordig als vergaderruimte gebruikt. De toegang tot het fort is gratis.

Tombe Hasanuddin

In de buitenwijken van Makassar vind je de tombe van sultan Hasanuddin. Hasanuddin (1629-1670) was halverwege de zeventiende eeuw de vorst van het koninkrijk Gowa in Zuid-Sulawesi. Zijn hardnekkige strijd tegen de koloniale Nederlanders hebben hem een gerespecteerd man gemaakt onder de Makassaren. Buiten de lokatie van de tombe staat de Tomanurungsteen waarop in het verleden de koningen van Gowa werden gekroond. Volgens de legende stammen de vorsten van Gowa af van een hemelse voorouder die via deze steen voor het eerst contact met de aarde maakte.   

Tombe Diponegoro

Op een kleine begraafplaats aan de Jalan Diponegoro ligt prins Diponegoro, de zoon van sultan hamengkubuwono III van Yogyakarta begraven. Prins Diponegoro (1785-1855) was de succesvolle leider tijdens de Java-oorlog die van 1825 tot 1830 duurde. Deze oorlog eiste aan beide zijden veel doden maar vooral aan de Javaanse zijde. Toen de prins voor vredesonderhandelingen werd uitgenodigd werd hij op achterbakse wijze door de Nederlanders gevangen gezet en verbannen naar Sulawesi. In Fort Rotterdam kwam hij in 1855 aan zijn einde. In de tombe zijn ook zijn vrouw en andere familieleden begraven. Diponegoro is een van de oudste nationale helden van Indonesie en in elke stad wordt hij geeerd door een straat die naar hem is vernoemd.   

Paotere Haven

Ten noorden van Makassar vind je de haven van Paotere. Deze haven die drie kilometer van de stad verwijderd ligt is de meest interessante van de drie havens die Makassar rijk is. Net als in de oude haven van Batavia in Java kun je hier de prachtige traditionele Buginese schoeners (schepen) bekijken. Ze zeggen dat de haven in Java mooiere plaatjes oplevert maar dat kun je beter zelf beslissen. Vlakbij de haven staat een oude vuurtoren die meer dan honderd jaar oud is. Je kunt het beste vroeg in de ochtend of halverwege de middag de haven bezoeken, want dan komen de vissers met hun vangst aan. Per bemo is de haven makkelijk te bereiken.  

Chinese tempels

Aan de Jalan Sulawesi staan een aantal Chinese tempels. In de koloniale tijd heette de straat dan ook de tempelstraat. De Ibu Agung Bahari van 350 jaar oud was de mooiste tempel.. Helaas is hij platgebrand tijdens de anti-Chinese rellen in september 1997. De moderne Long Kwak Gong die zes verdiepingen telt, de Istana naga sakti en de Vihara Dharma Loka staan er nog wel. De tempels kun je bezoeken van 6:00 tot 17:00.    

Orchideentuin Clara Bundt

C.L. Bundt was een van de belangrijkste orchidee-verzamelaars ter wereld. Hij heeft geexperimenteerd met deze bloemensoort waardoor hij nieuwe exemplaren heeft ontwikkelt. Sommige soorten kunnen zelfs groeien tot een lengte van vijf meter. In de regentijd bloeien de orchideeen op, als je buiten die periode komt kun je naar de verwelkte versies van de bloemen kijken. Tot de priveverzameling behoort ook een grote collectie schelpen. Het schijnt dat bepaalde schelpen te koop zijn wat betekent dat met elke schelp die je koopt de onderwaterwereld voor de kust van Makassar weer een stukje sneller zijn einde nadert. De orchideentuin vind je aan de Jalan Mochtar Lufti 15.

Koraalriffen

Ten zuiden van Makassar vind je een van de mooiste koraalriffen ter wereld. Bij Birabeach kun je relaxen en duiken. Helaas zijn de riffen de laatste tientallen jaren zwaar beschadigd. Dit komt deels doordat vissers dynamiet hebben gebruikt bij het vissen en deels door verzamelaars van koraal en schelpen. Je kan snorkelen en duiken bij de eilanden Samalona, Barang Lompo, Barang Caddi en Bone Tambung. De meer ervaren duiker kan gaan duiken bij Kapoposang, hier kun je prachtige tropische vissen tegenkomen onder water. De bootreis duurt twee uur.   

Bantimurung natuurreservaat

Als je even genoeg hebt van de drukte van Makassar dan kun je een bezoek brengen aan het Bantimurung natuurreservaat. Het ligt 42 kilometer ten noordoosten van Makassar vlakbij het dorp Bantimurung. De grote trekpleister van het reservaat is de dertig meter hoge en twintig meter brede waterval. In het gebied rondom de waterval komen verschillende soorten vlinders voor. Het gebied telt maar liefst 270 soorten. Buiten het regenseizoen zie je ze alleen niet veel.

In het reservaat zijn ook nog een aantal kleinere watervallen die je kunt bekijken. Er zijn ook twee meren in het gebied, bij een van de meren is zwemmen niet aan te raden vanwege de gevaarlijke draaikolken. In het andere meer kun je namelijk wel zwemmen. De twee grotten in het gebied Gua Mimpi en Gua Istana Toakola worden bewoond door vleermuizen. De Goa Mimpi is enigszins verlicht en kun je tegen een kleine betaling betreden. De Gua Istana Toakola is niet verlicht dus als je zonder gids naar binnen gaat dan kun je mogelijk verdwalen.

Hari Ulang Tahun

Jaarlijks wordt op 1 april het Hari Ulang Tahun gevierd, het stichtingsfeest van Makassar. Dit gebeurt naar aanleiding van de gemeenterechten die de stad in 1906 voor het eerst kreeg. De week voorafgaand zijn er allerlei parades en sportactiviteiten in de stad.

Onafhankelijkheidsdag, 17 augustus

Op onafhankelijkheidsdag 17 augustus wordt elk jaar de Pelna race gehouden vanaf Makassar. Vanaf Makassar vertrekken er dan tientallen Buginese schoeners (boten) naar de oude haven Pelabuhan Sunda Kelapa in Jakarta.