Rondreis of vakantie Java

De zeven mooiste plekken op Java, van Jakarta tot de ferry naar Bali

Java telt de belangrijkste culturele hoogtepunten van Indonesië. Tijdens een rondreis door Java zijn er een aantal bezienswaardigheden die niet op de planning mogen ontbreken. Ervaar de magische zonsopgang bij het grootste boeddhistische heiligdom ter wereld, de Borobudur. Beklim de Bromo vulkaan vroeg in de ochtend voor het meest betoverende uitzicht en bezoek de honderden tempels van de Prambanan.

Bijna elke reis over Java loopt zoals de trein loopt, van west naar oost. Yogyakarta ligt in het midden, de Bromo en vaak ook de Ijen komen aan het eind, en dan neem je de ferry naar Bali.

1. Jakarta · 1 nacht

Jakarta is een goed beginpunt, hoewel deze overbelaste miljoenenstad minder populair is bij veel reizigers. Het toeterende verkeer, de hoge wolkenkrabbers, ruim negen miljoen inwoners en een drukkende hitte heten je welkom in Jakarta. In een tuktuk cross je langs de vele historische bezienswaardigheden in de chaotische metropool in het westen van het eiland.

Bezoek zeker Kota Tua, het oude Batavia: het stadhuis uit 1627 staat nog om het plein, met het stadsmuseum erin, en aan de overkant hangen de schaduwpoppen van het Museum Wayang. Een paar straten verder ligt de haven Sunda Kelapa, waar houten schoeners nog steeds laden zoals ze dat vier eeuwen geleden deden. Eén ochtend is genoeg, en je bent dan al aan het verkeer gewend. 's Middags rijd je naar Bogor, nog geen twee uur verderop, waar het koeler is en de avond op het terras begint. Daar slaap je, niet in Jakarta.

2. Bandung en de trein · 2 nachten

Andere niet te missen plaatsen tijdens een vakantie op Java zijn het koloniale Bandung en het oude culturele centrum van Solo.

Je rijdt de bergen in en het wordt koeler: Bandung ligt op zevenhonderd meter, met de art-decogebouwen uit de jaren twintig en dertig nog langs de Jalan Braga. Je slaapt er twee nachten. De eerste ochtend kijk je vanaf de rand in de dampende krater van de Tangkuban Perahu, de tweede ochtend stap je op de trein naar Yogyakarta. Je krijgt een stoel bij het raam, iemand loopt langs met koffie en gebakken bananen, en dan begint de rit. De trein klimt eerst naar Nagreg, het hoogste station van Java, daalt dan door de theeplantages af naar de rijstterrassen van Tasikmalaya, en steekt bij Purwokerto de rivier Serayu over, vlak voor de tunnels van Kebasen. Het duurt zeven tot acht uur, en het verveelt geen minuut.

3. Yogyakarta · 3 nachten

Een stad die wel direct je hart verovert is Yogyakarta. Deze culturele hoofdstad bruist van de kunstvormen en tradities. Door de verschillende universiteiten is het ook een levendige stad. Restaurants en bars zijn nooit ver weg. In de culturele hoofdstad van Java bezoek je onder meer het Kraton Yogyakarta en het waterpaleis Taman Sari. Als je de kans hebt, bezoek dan ook een van de vele gamelan muziek- en dansoptredens.

Reken drie nachten, één om aan te komen, één voor de stad en één voor de tempels.

4. Borobudur en Prambanan · vanuit Yogyakarta

Daarnaast is 'Yogya' de uitvalsbasis voor de tempels van Prambanan en de Borobudur. Reis nog voor de zon boven de horizon uitsteekt naar de negen verdiepingen tellende Borobudur. Een warme oranje gloed glijdt over het enorme tempelcomplex. De opkomende zon schijnt over de tientallen stoepa's die voor je liggen.

Als het licht er eenmaal is, zie je waar je op staat. Onder je liggen 2.672 reliëfpanelen en 504 Boeddhabeelden uit de achtste eeuw, eeuwenlang verdwenen onder de as van de Merapi, en in het eerste licht betoverend. Sta je om vier uur op of slaap je uit? Als je uitslaapt, mis je die oranje gloed over de stoepa's en de Merapi die uit de nevel opdoemt; daar staat tegenover dat de groepen weg zijn en de reliëfs in daglicht beter te lezen zijn. 's Middags rijd je naar de andere kant van Yogyakarta, naar Prambanan. Dat is het hindoeïstische antwoord op de Borobudur, een eeuw jonger en hoger. De drie torens staan er voor Shiva, Brahma en Vishnu, en in de reliëfs staat het verhaal van de Ramayana. Beide tempels passen in één dag, en als je blijft tot het donker is, wordt datzelfde verhaal naast de tempels in dans verteld, met de torens in het licht als decor.

5. Malang · 1 nacht

Na een bezoek aan de Borobudur vervolg je je rondreis door Indonesië naar het volgende hoogtepunt: het Bromo Tengger Semeru National Park. Voordat je naar de top van de Bromo-vulkaan klimt, kun je onderweg stoppen bij Surabaya. In deze tweede stad van Indonesië proef je heerlijke plaatselijke lekkernijen.

Surabaya of Malang? Surabaya is de havenstad, en de plek voor rawon, de zwarte rundvleessoep. Bijna iedereen slaapt in Malang, de bergstad, omdat het er koel is en de Bromo dichtbij. Voor Malang heb je een middag nodig: je loopt Kampung Warna-Warni in, het dorp waar elk huis een andere kleur heeft, en drinkt koffie bij Toko Oen, het koffiehuis uit 1930 met het interieur van toen.

6. Bromo · 1 nacht

Wanneer je het Bromo Tengger Semeru National Park bereikt, rijd je door de tien kilometer lange Tenggerzandzee die in een eeuwenoude krater ligt. In die krater steken weer vijf nieuwe vulkanen de kop op waarvan de Bromo de bekendste is. Een klim naar de top van de 2.392 meter hoge vulkaan trakteert je op een waanzinnig uitzicht over het nationale park.

Je slaapt in Cemoro Lawang, het dorp op de rand van de oude krater, en om drie uur 's nachts klopt iemand op de deur. De jeep rijdt in het donker de rand af, over de vlakte van zwart vulkaanzand op de bodem van de oude krater, en aan de overkant weer omhoog naar het uitzichtpunt. Dan komt de zon op. De Bromo rookt, de Batok staat ernaast, en ver weg blaast de Semeru elk halfuur een wolk uit. Daarna klim je de tweehonderdvijftig treden naar de kraterrand en kijk je in de rokende krater; als je liever niet klimt, zie je hetzelfde landschap vanaf de jeep.

7. Kalibaru, de Ijen en de overtocht naar Bali · 2 nachten

Je kunt Java bij de Bromo laten eindigen, maar de meesten gaan nog één stap verder: de Ijen, een tweede vulkaan, met in de krater een meer dat overdag turquoise is en 's nachts blauw vlamt waar de zwavel brandt. Daar sta je om vier uur 's ochtends, na anderhalf tot twee uur klimmen. Slaap je liever uit, dan loop je door de koffieplantage bij Kalibaru. Dan zit Java erop. Vanaf hier is het een half uur varen naar Bali.

Hoeveel dagen heb je nodig voor een reis over Java? We raden twee weken aan voor het hele eiland, tien tot dertien dagen, ruim negenhonderd kilometer van Jakarta tot de ferry. Heb je een week, dan begin je in Yogyakarta en bezoek je de tempels, Malang, de Bromo en de Ijen. Heb je drie weken, dan raden we aan Java en Bali te combineren; zo doen de meesten het ook.

Met de trein over Java

Vanuit de hoofdstad Jakarta kun je met het openbaar vervoer verder reizen naar Bandung en Yogyakarta. De trein is de populairste optie; tussen de steden Jakarta, Bandung en Yogyakarta ligt een goede verbinding. Vanuit Yogyakarta reist de trein ook verder naar het oosten van Java waar het Bromo Tengger Semeru National Park ligt.

Als iemand je één ding over Java aanraadt, is het meestal de trein. Terecht: het is het enige eiland van Indonesië met een spoornet dat werkt, en de lijn loopt van west naar oost, van Jakarta tot Surabaya. Je zit in een koele wagon met brede stoelen die achterover gaan, er loopt om het uur iemand langs met koffie, thee en warme nasi in een doosje, en op elk station stapt een halve gemeenschap in en uit, schoolkinderen, een vrouw met een mand duiven. Een man heeft zijn brommer op de bagageafdeling laten zetten. Buiten trekken de rijstvelden voorbij, altijd met mensen erin, tot aan de bergen. Dan komt een suikerfabriek voorbij, dan een rivier, dan een stationnetje waar het hele dorp zwaait. De rit van Bandung naar Yogyakarta is de rit waar iedereen het over heeft. Die van Yogyakarta naar Malang zet je 's avonds al naast de Bromo af. Neem de hoogste klasse, dat is een paar euro meer, en reserveer een paar dagen vooruit. De rest van de route doe je meestal met een auto met chauffeur, want de tempels en de vulkanen liggen nu eenmaal niet aan het spoor.

De vulkanen van Java: welke bekijk je, en welke beklim je?

Overal waar je op Java bent, staat er een aan de horizon. Vanuit Bandung is dat de Tangkuban Perahu, waar je met de auto tot de kraterrand rijdt en in een dampende zwavelkrater kijkt. Je hoeft niet te klimmen, maar neem een sjaal mee voor je neus. Boven Yogyakarta staat de Merapi, de onrustigste van het eiland, die de Borobudur ooit onder de as begroef. Die beklim je niet. Op Oost-Java staan de twee die je wél op kunt. De Bromo beklim je in tweehonderdvijftig treden na een jeeprit, en voor de Ijen klim je anderhalf tot twee uur in het donker naar het blauwe vuur. En daarachter staat, altijd in beeld, de Semeru, met 3.676 meter de hoogste van Java, die elk halfuur een wolk uitblaast en waar je alleen met een meerdaagse tocht komt. Java telt meer dan dertig actieve vulkanen. Soms is er één gesloten omdat hij rommelt. Kijk vóór vertrek bij Nederland Wereldwijd, en lees wat je doet bij een uitbarsting in onze blog.

Waar begin je op Java: Jakarta of Yogyakarta?

Wie in Jakarta begint, krijgt het hele eiland: Bogor, Bandung, de trein door het bergland, en de nationale parken van West-Java. Ga op zoek naar de met uitsterving bedreigde Javaans eenhoornige neushoorn in het Ujung Kulon National Park of wandel langs de vulkanen en warmwaterbronnen van het Gunung Gede Pangrango National Park. Rondom de eilanden van het Kepulauan Seribu Marine National Park, dat net ten noorden van Jakarta ligt, duik je tussen kleurrijk koraalrif en tropische vissen.

Wie in Yogyakarta begint, vliegt erheen, slaat het westen over en ziet in een week de tempelcomplexen Borobudur en Prambanan, Malang, de Bromo en de Ijen. Je vliegt vanuit Surabaya weer weg of vaart door naar Bali. Dit is de gemakkelijkste route, en veel van de beroemde bezienswaardigheden van Java liggen in bereik.

De meesten doen het eerste en starten in West-Java, in tien tot dertien dagen. Heb je een week, of bezoek je na Java ook Bali, dan doe je het tweede en start je in Yogyakarta. Wat je dan mist, is het westen, met de koelte van Bogor en de art deco van Bandung, en de treinrit die daar begint. Twijfel je? Onze blog helpt je verder: Drie redenen om West-Java boven Midden- of Oost-Java te verkiezen.

Java combineren met Bali

Moet je Bali erbij doen? Bijna iedereen doet het, en de volgorde is vaak hetzelfde: eerst Java, dan de ferry, dan Bali. Java is de reis, Bali is de beloning: na twee weken tempels, treinen en nachtklimmen lig je aan de noordkust in Pemuteran of Lovina, of op de prachtige stranden van Zuid-Bali en hoef je niets meer. Bij elkaar is dat drie weken. Ons artikel Java versus Bali helpt je kiezen. De routes staan uitgewerkt in Rondreis Bali & Java en Rondreis Bali, Java & Lombok.

Wat je op Java nog van Nederland ziet

Je loopt in Jakarta over het plein van Kota Tua en het stadhuis dat ervoor staat is dat van Batavia, in 1627 door de VOC gebouwd. Zo gaat het de hele route: Java was tot 1949 Nederlands, en de gebouwen staan er nog. In Bandung staan de art-decovilla's en hotels uit de jaren twintig en dertig nog langs de Jalan Braga, en net buiten de stad ligt het ereveld Pandu, een van de Nederlandse oorlogsbegraafplaatsen op Java. In Malang rijd je over de Ijen Boulevard, een brede laan met palmen in het midden en witte villa's aan weerszijden, in de jaren twintig aangelegd als tuinstad naar het plan van de Nederlandse stedenbouwkundige Thomas Karsten. Rijd je via de noordkust, dan zie je in Semarang het Lawang Sewu, het kantoor van de Nederlands-Indische Spoorwegmaatschappij met de duizend deuren. En de spoorlijn waar je in zit stamt uit dezelfde tijd. Over wat er verder van Nederland is gebleven, tot in de taal, lees je in Nederlandse invloeden in Indonesië en Spreken Indonesiërs nog Nederlands?.

Beste reistijd Java: mei tot oktober

Java heeft een tropisch klimaat en vanwege de ligging rond de evenaar kent het eiland stabiele temperaturen. De beste tijd om een vakantie naar Java te plannen is tijdens de zomermaanden. Dan is het er droog met temperaturen rond de 31 graden Celsius. Van november tot en met maart valt de meeste regen, met januari als piekmaand.

Mei tot en met oktober is de beste periode, en als je kunt kiezen mei, juni, september of oktober. Dan is het droog, zijn de schoolvakanties voorbij of nog niet begonnen, en heb je de Borobudur bij zonsopgang met minder mensen om je heen. Het regenseizoen loopt van november tot april; reizen kan dan ook, want de buien vallen 's middags en duren kort. Alleen de Bromo gaat dan nogal eens schuil in de wolken. Daar staat tegenover dat de rijstvelden nergens zo groen zijn als in maart.

Hoe reis je naar, en op, Java?

Je komt meestal binnen via Jakarta, met een overstap in het Midden-Oosten of Singapore. Sla je het westen over, dan vlieg je door naar Yogyakarta. Op Java zelf hoef je weinig te regelen. De trein neem je voor de lange stukken, een auto met chauffeur voor de tempels en de vulkanen, en voor een rit door de stad gebruik je Grab of Gojek, de apps die hier iedereen op zijn telefoon heeft. Je kunt ook een auto huren en zelf rijden. Houd er wel rekening mee dat het verkeer chaotisch is én je links rijdt in Indonesië. De afstanden vallen mee. Naar Bandung reis je een halve dag, naar Yogyakarta en naar Malang elk een dag, naar de Bromo twee tot drie uur, en aan het eind vaar je een half uur naar Bali.

Wat kost een rondreis Java?

Een rondreis over Java begint vanaf € 1500,- tot € 1800,- per persoon, exclusief ticket, voor 16-18 dagen; meestal zit Bali erbij. In die prijs zitten de hotels, de auto met chauffeur, de treinritten, de jeep naar de Bromo en de ferry naar Bali. Zelf betaal je de vlucht vanuit Nederland, de meeste maaltijden en meestal de entree van de tempels en de parken. Aan eten ben je weinig kwijt: een maaltijd bij een warung langs de weg kost twee tot vijf euro, in een restaurant voor toeristen het dubbele. Het verschil tussen de goedkoopste en de duurste reis zit in of Bali erbij zit, in groep of eigen chauffeur, en in waar je slaapt: een guesthouse of een hotel met zwembad.